Antipsychotica afbouwen na een eerste psychose

Samenvatting

Na een eerste psychose ontstaat vaak de vraag wanneer en hoe antipsychotica kunnen worden afgebouwd. Hoewel richtlijnen doorgaans één à twee jaar onderhoudsbehandeling adviseren, laat recent onderzoek, waaronder de HAMLETT-studie, zien dat vroegtijdig en geleidelijk afbouwen mogelijk voordelen heeft voor het functioneren op de lange termijn. Daartegenover staan een verhoogd risico op terugval en lagere kwaliteit van leven in de eerste maanden na afbouw.

De beslissing om af te bouwen vereist daarom een zorgvuldige afweging van voor- en nadelen, waarbij gedeelde besluitvorming met patiënt en naasten centraal staat. Een veilig afbouwproces kenmerkt zich door geleidelijke, bij voorkeur hyperbolische dosisreductie (waarbij de dosisstappen kleiner worden naarmate de dosering lager wordt), systematische monitoring van terugvalsignalen en ontwenningsverschijnselen, en goede samenwerking met de omgeving. Afbouwen kan mogelijk bijdragen aan herstel, zelfmanagement en het vinden van de minimaal effectieve dosis. Het is daarmee niet alleen een farmacologische keuze, maar een integraal onderdeel van herstelgerichte zorg. Dit mag echter niet ten koste van de veiligheid gaan.