Nationaal Congres Farmacotherapie in de Psychiatrie - 12 oktober 2017

do 12 oktober 2017 | 09:00-17:30

Spreker(s): Dr.H. (Hans) Mulder, Dr.mr.C.H. (Christiaan) Vinkers, Dr.H.P. (Harm-Pieter) Spaans, prof. dr. R.W. (Ralph) Kupka, Dr.H.G. (Eric) Ruhé, Dr. M.C.M. (Marijke) Gordijn, Dr. R.M. (Rob) Kok, V.W. (Mori) van den Bergh, Dr.R. (Roos) van Westrhenen, Dr. A. (Arne) Risselada, Drs.W.J.C. (Wim) Verbeeck, dr.E.R. (Rob) Heerdink, drs.R.J. (Ruurd) van Woersem


Specialisme: Ziekenhuisapothekers , Specialisten ouderengeneeskunde , Psychiaters , Kinder- en Jeugdpsychiaters , Geriater

Kosten: Leden van Psyfar betalen €390,-. Niet-leden betalen voor deelname €435,-.

Accreditatie: Geaccrediteerd door de NVvP (5 punten), de NVZA (5 punten) en door de Registratiecommissie Specialismen Verpleegkunde (RSV) voor alle subspecialismen (5 punten).

Het Nationaal Congres Farmacotherapie in de psychiatrie is in Nederland en België al vele jaren een begrip bij psychiaters, apothekers, specialisten ouderengeneeskunde en huisartsen. Dit jaar organiseren we dit hooggewaardeerde, exclusief op farmacotherapie in de psychiatrie gerichte congres voor de elfde keer. Op donderdag 12 oktober bent u van harte welkom in Congrescentrum & Theater Flint in Amersfoort. Farmacotherapie in de psychiatrie brengt u in drie plenaire sessies en twee interactieve workshoprondes op de hoogte van de belangrijkste ontwikkelingen in de psychofarmacologie van het afgelopen jaar. De sprekers en workshopleiders zijn zonder uitzondering professionals die een herkenbare brug slaan tussen de theorie en uw dagelijkse praktijk.

Inschrijven

Programma

09:00 – 10:00 Registratie en ontvangst met koffie en thee
10:00 – 10:15

Inleiding door dagvoorzitter
- dr. H. (Hans) Mulder
10:15 – 11:00

De controverse rondom het gebruik van antidepressiva
- dr. H.G. (Eric) Ruhé
11:00 – 11:45

Antidepressiva bij kinderen
- dr. mr. C.H. (Christiaan) Vinkers
11:45 – 12:15 Pauze
12:15 – 13:00

Farmacotherapie bij een acute manie
- prof. dr. R.W. (Ralph) Kupka
   
13:00 – 14:15 Lunch
14:15 – 15:30 Eerste ronde workshops
15:30 – 16:00 Pauze
16:00 – 17:15 Tweede ronde workshops
17.15 uur Einde congres met mogelijkheid tot napraten

 

Het definitieve programma wordt zo spoedig mogelijk bekend gemaakt. 

 

Wilt u de sfeer proeven van dit congres? Bekijk dan hierboven het videoverslag!

Plenaire sessies

De controverse rondom het gebruik van antidepressiva

dr. H.G. (Eric) Ruhé

Op gezette tijden laait de kritiek op psychofarmaca in het algemeen en antidepressiva in het bijzonder weer op. Eind 2016 haalde het (veelvuldig) gebruik van antidepressiva en de mogelijke schadelijke effecten ervan opnieuw de voorpagina’s naar aanleiding van de vertaling van het boek van de Deense internist Peter Gøtzsche. Het zou misdadig zijn om antidepressiva voor te schrijven omdat de werking ervan niet goed zou zijn onderzocht en er levensgevaarlijke bijwerkingen bij antidepressiva zouden optreden. Ook was er kritiek op het grote aantal Nederlanders dat antidepressiva voorgeschreven krijgt. Wat zijn hierbij de feiten en wat is er nu eigenlijk aan de hand?

In de lezing wordt ingegaan op de regelmatige kritieken op het voorschrijven van psychofarmaca en worden feiten gepresenteerd over de genoemde argumenten tegen het gebruik van psychofarmaca. Inhoudelijk worden de genoemde risico’s van toegenomen suïcidaliteit en agressie naar zichzelf of anderen besproken, mede aan de hand van de Generieke Module Bijwerkingen (bij psychofarmaca) die ontwikkeld is voor het Kwaliteitsnetwerk GGZ. Tegelijkertijd is het noodzakelijk kritisch te blijven op het gebruik van psychofarmaca en antidepressiva. Wat een belangrijk probleem lijkt te zijn voor de praktiserende clinicus is wie welke behandeling moet krijgen. Hiervoor is het noodzakelijk om specifieke patiëntkenmerken te hebben om de behandeling mee te fine-tunen, hetgeen nog in de kinderschoenen staat. Mogelijkheden om hierin verbetering te krijgen zullen ter sprake komen.

Na afloop van deze lezing heeft u:

  • kennis over feiten t.a.v. het gebruik van antidepressiva;
  • kennis over risico’s op toegenomen suïcidaliteit en agressie a.g.v. antidepressivagebruik.
  • praktische handvatten voor het via gezamenlijke besluitvorming kiezen voor het gebruik van antidepressiva;
  • een kritische beschouwing gehoord over wat we niet goed weten t.a.v. antidepressiva;
  • een idee over hoe in de toekomst meer handvatten verkregen kunnen worden om interventies te individualiseren.

 

Antidepressiva bij kinderen en jongeren

dr. mr. C.H. (Christiaan) Vinkers

Er is veel controverse over het gebruik van antidepressiva en de balans tussen werkzaamheid en bijwerkingen, vooral bij kinderen en jongeren. Het gaat dan ook over ernstige bijwerkingen zoals suicidaliteit en agressie. Er is terecht een kritische discussie hierover. Toch brengt een onbehandelde depressie soms nog meer risico’s met zich mee. In deze lezing bespreken we het wetenschappelijke bewijs over de werkzaamheid en de bijwerkingen van antidepressiva bij kinderen en jongeren.

Na deze lezing:

  • kent u de werkzaamheid van antidepressiva bij kinderen en jongeren;
  • kent u de bijwerkingen van antidepressiva bij kinderen en jongeren inclusief agressie en suicidaliteit;
  • weet u het aantal jongeren dat antidepressiva gebruiken over de tijd.

 

Farmacotherapie bij een acute manie

prof. dr. R.W. (Ralph) Kapka 

Manische toestanden vormen meestal een onderdeel van een bipolaire stemmingsstoornis. Omdat de patiënt zich in eerste instantie juist prima voelt, is diagnostiek niet altijd gemakkelijk en het motiveren van de manische patiënt tot behandeling is een kunst op zich. Snel en doortastend ingrijpen is echter nodig om schade te beperken. Eenmaal overstag, vormt de farmacotherapie een essentieel onderdeel van de behandeling. In deze presentatie worden de belangrijkste valkuilen en uitdagingen bij de diagnostiek en behandeling van de manische patiënt besproken.

Antipsychotica zijn de eerste keuze behandeling, al dan niet gecombineerd met een stemmingsstabilisator en benzodiazepinen. Aandacht wordt besteedt aan de typische lithium-responder, die een snel en opvallend goed effect van lithium ervaart. Steeds zal men anticiperen op een volgende fase van de bipolaire stoornis. Vaak wordt de manie gevolgd door een diepe depressie. Wat betekent dit voor de farmacotherapie? Wanneer en hoe gaat men over op onderhoudsbehandeling? Timing en vooruitzien is essentieel bij de behandeling van deze recidiverende aandoening. Modellen van fasering in stadiëring kunnen orde scheppen in het korte- en langetermijnbeleid.

Na deze lezing:

  • Bent u op de hoogte van de recente inzichten omtrent fasering en stadiering van bipolaire stoornissen;
  • Bent u bewust van valkuilen in de diagnostiek van manie;
  • Bent u op de hoogte van de actuele richtlijn over de behandeling van acute manie;
  • Kunt u kennis toepassen over de farmacotherapie van acute manie bij de individuele patiënt.

 

Workshops

1. Psychofarmacaquiz: in vogelvlucht langs psychofarmacologie in de praktijk

dr. H. (Hans) Mulder en dr. mr. C.H. (Christiaan) Vinkers

Voorschrijven van psychofarmaca vraagt kennis. Welk middel kan ik het beste voorschrijven bij welke indicatie? Welke bijwerkingen kan ik verwachten bij welke middelen? De antwoorden op deze vragen zijn o.a. te vinden in beschikbare richtlijnen. Is het voorschrijven van geneesmiddelen dan kookboekgeneeskunde? Het antwoord daarop is volmondig nee.

Door de farmacodynamische profielen van psychofarmaca te kennen, kunt u voorspellen welke bijwerkingen u kunt verwachten. De farmacokinetiek van de middelen geeft u informatie wanneer u bijwerkingen kunt verwachten en wanneer ze, bijvoorbeeld na het staken van een middel, weer verdwijnen. Kennis van de psychofarmacologie is ook nodig voor de preventie, monitoring en behandeling van bijwerkingen van psychofarmaca. Bij welke middelen moet u regelmatig een leverfunctie meten en wanneer is het relevant een ECG te meten?

In deze workshop zal interactief maar anoniem uw kennis van de psychofarmacologie worden getest. De uitkomsten van deze test kunnen u helpen om vast te stellen of u hiaten heeft in de kennis die nodig is voor het voorschrijven van psychofarmaca in de dagelijkse praktijk. 

Na deze workshop weet u:

  • welke parate kennis u heeft die van belang is voor het voorschrijven van psychofarmaca;
  • waar uw hiaten zitten met betrekking tot kennis over het voorschrijven van psychofarmaca.

 

2. Chronobiologische interventies

dr. M.C.M. (Marijke) Gordijn en dr. H.P. (Harm-Pieter) Spaans

Het inzicht dat onze slaap-waak cyclus en de 24-uurs ritmiek in ons lichaam van essentieel belang zijn voor een gezond leven en goed functioneren groeit. Met name ook in de psychiatrie worden slaapproblemen en ritmiekverstoringen steeds vaker gezien als een causaal of onderhoudend fenomeen van de aandoening, dat speciale aandacht verdient bij de behandeling, in plaats van een bijkomend probleem van bijvoorbeeld stemmingsstoornissen. Immers, veel psychiatrische ziektes hebben als één van de belangrijkste symptomen slaapstoornissen, vaak zelfs als diagnostisch criterium. Slaapstoornissen gaan vaak vooraf aan de ontwikkeling van stemmingsstoornissen en kunnen een voorspeller zijn van terugval na herstel. Aan de andere kant gaat een verstoring van slaap-waak ritmiek, zoals veelvuldig voorkomt bij jongeren en bij ploegendienstwerkers, vaak gepaard met depressiviteit.

Naast slaapdeprivatie, of de nieuwe term waaktherapie, en lichttherapie zijn er andere chronotherapeutische ingrepen mogelijk zoals behandeling met melatonine, sociale ritme therapie en partiële slaapdeprivatie of slaapverschuiving. Inmiddels neemt de belangstelling voor deze chronotherapeutische ingrepen wereldwijd toe, niet alleen voor de behandeling van unipolaire depressie en winterdepressie, maar ook bij bipolaire depressie, AD(H)D, angst, burn-out, premenstrueel syndroom, borderline problematiek, dementie, slaap-waak stoornissen en als ondersteuning bij de behandeling van een aantal somatische ziekten (o.a. kanker, Parkinson). De methoden worden verfijnd, meer gepersonaliseerd en gecombineerd al dan niet met andere chronotherapeutische ingrepen of medicatie, waardoor betere effecten worden bereikt in vaak moeilijk te behandelen patiënten.

Na het volgen van deze workshop:

  • heeft u kennis en inzicht in de basisprincipes van chronotherapie, het belang van tijd van de dag en interne tijd;
  • kunt u chronobiologische ontregeling bij patiënten herkennen;
  • heeft u kennis over verschillende vormen van chronotherapie: lichtbehandeling, waaktherapie, melatonine en sociale ritme therapie;
  • kunt een gepersonaliseerde chronotherapeutische aanpak toepassen.

 

3. Zin en onzin van psychofarmaca voor gedragsstoornissen bij dementie

dr. R.M. (Rob) Kok

Psychofarmaca worden veelvuldig voorgeschreven aan patiënten met dementie, vanwege gedragsstoornissen. Het voorschrijven van met name antipsychotica kent echter ook een aantal risico’s, zoals verhoogde mortaliteit. De effectiviteit van psychofarmaca staat echter steeds meer ter discussie. Reviews over antidepressiva als behandeling van depressies bij patiënten met dementie laten zelfs amper of geen effect zijn ten opzichte van placebo’s. In Nederland is vooral de richtlijn probleemgedrag van Verenso bekend, deze wordt op dit moment herzien. De tendens zal zijn om steeds strikter (alleen bij bepaalde, duidelijk omschreven gedragsstoornissen, en alleen bij ernstige gedragsstoornissen), korter en lager gedoseerd voor te schrijven. 

Na afloop van deze workshop :

  • kent u de indicaties en gevaren van het voorschrijven van psychofarmaca voor gedragsstoornissen bij patiënten met dementie;
  • heeft u inzicht in dosering en tijdsduur van voorschrijven van psychofarmaca bij deze doelgroep.

 

4. Psychofarmaca bij kinderen en adolescenten in tijden van kritische krantenkoppen

Drs. V.W. (Mori) van den Bergh

‘Farmaceut kende gevaar van depressiepil die aanzet tot zelfmoord’ (Trouw),
‘Jarenlang aan de Ritalin, wat doet dat met je?’ (Volkskrant),
‘Een wondermiddel of een total loss?’ (NRC)
Een greep uit de krantenkoppen over psychiatrische farmacotherapie bij kinderen in de grote dagbladen. 

Verschillende media besteden aandacht aan kinder- en jeugdpsychiatrische problematiek in brede zin. Van de transitie naar de gemeente, tot diagnostiek en behandeling. Met name op het gebied van medicatie, bijvoorbeeld methylfenidaat, risperidon en SSRI’s, is berichtgeving vaak negatief. Kinderen, ouders en ook psychiaters blijven soms in twijfel achter na het lezen van de krant of het kijken van een televisieprogramma. Bovendien wordt aan de medisch inhoudelijke discussie over medicatie steeds vaker een maatschappelijke discussie gekoppeld. 

Als kinderpsychiaters kunnen we niet langer lijdzaam toekijken hoe eenzijdige berichtgeving domineert, maar moeten we actief deelnemen aan de discussie. De discussie over ons vak in het algemeen en in het bijzonder over medicatie. In onze spreekkamer, om kinderen en ouders een genuanceerd beeld te geven en te helpen hun keuze in behandelopties weloverwogen te maken. Maar ook in de maatschappelijke discussie  kunnen we onze stem duidelijker laten horen, door actief deel te nemen aan het debat. 

In deze workshop onderzoeken we hoe aan de hand van journalistiek over psychofarmaca, hoe wetenschappelijke ontwikkelingen tot ‘clickbaites’ of aandachttrekkende kop worden gemaakt. Hoe doe je recht aan de krantenkop, de zorgen die deze oproept en de nuance van het wetenschappelijk artikel in een medicatiecontact? Daarnaast bespreken we de basis van journalistiek schrijven, om zo gemakkelijker in de pen te klimmen voor een ingezonden brief of opiniestuk.

Na het volgen van de workshop:

  • heeft u zicht op de verschillen tussen een journalistiek en een wetenschappelijk artikel;
  • kunt u de relevante verschillen met patiënten en ouders bespreken in het kader van uw behandeling;
  • heeft u tools om te reageren op uitingen in de media.

 

5. ECG en psychofarmaca

dr. R. (Roos) van Westrhenen en dr. R.J. (Ruurd) van Woersem

Nadat we uw kennis over het globaal lezen van een ECG hebben opgefrist, brengen we u op de hoogte van de associatie tussen het gebruik van psychofarmaca en cardiale bijwerkingen. We bespreken welke psychofarmaca cardiale bijwerkingen kunnen geven en hoe u kunt handelen in de praktijk.

Na deze workshop:

  • kunt u globaal een ECG lezen (korte opfris cursus);
  • bent u beter op de hoogte van de associatie tussen cardiale bijwerkingen en gebruik van psychotrope medicatie;
  • weet u welke psychotrope medicatie welke cardiale bijwerkingen kunnen geven;
  • weet u vooral ook hoe te handelen in de praktijk.
     

6. Farmacogenetica voor de dagelijkse praktijk

dr. A.J. (Arne) Risselada

Gedurende deze workshop wordt een inleiding gegeven van de farmacogenetica. Vervolgens wordt aan de hand van casuistiek besproken of farmacogenetica van toegevoegde waarde kan zijn in de betreffende casussen (en zo ja; waarom) of niet (en zo nee; waarom niet). 

Na afloop van deze workshop: 

  • kent u de basisprincipes en termen van de farmacogenetica;
  • weet u waar achtergrondinformatie te vinden is; 
  • heeft u handvatten om farmacogenetica in de dagelijkse psychiatrische praktijk te kunnen toepassen. 


7. Intoxicaties met psychofarmaca

drs. W.J.C. (Wim) Verbeeck en Jessica Workum

De kans is groot dat de psychiater (i.o.) tijdens zijn training/loopbaan geconfronteerd wordt met intoxicaties door psychofarmaca. Hoewel de opvang van een geïntoxiceerde patiënt veelal wordt gedaan door ambulance verpleegkundigen en artsen van de afdeling Spoedeisende Hulp, kan de psychiater (i.o.) in een perifeer psychiatrische instelling als eerste in aanraking komen met de intoxicant. Een planmatige aanpak hierin kan fatale uitkomsten voorkomen.

Tijdens deze workshop wordt een beknopt en praktisch overzicht geschetst van de ABCDE-systematiek en de valkuilen. Er wordt stilgestaan bij de diverse toxicodromen, aan de hand van welke de cursist het klinisch beeld van een intoxicant leert in te schatten. De essentiële verschillen tussen farmacokinetiek en toxicokinetiek passeren de revue, evenals een kritische beschouwing wat en welke middelen er in de psychiatrische spoedtas thuis horen.

De bovengenoemde concepten en uitgangspunten worden vervolgens uitgebreid getoetst aan de praktijk, door middel van casuïstiek.

Tijdens deze workshop leert u:

  • het klinisch beeld te herkennen van een mogelijk ernstige intoxicatie;
  • adequaat in te schatten wanneer een verwijzing naar de SEH geïnduceerd is;
  • de “do’s en don’ts”, welke toegepast kunnen worden totdat adequate somatische back-up arriveert, te implementeren;
  • de eigenlijke behandelingsprincipes op de SEH, zodat u als psychiater bekend bent met het integrale behandelproces van een intoxicatie.

 

8. Hoe interpreteer ik een meta-analyse?

dr. E.R. (Rob) Heerdink

Een meta-analyse is een manier om resultaten van verschillende onderzoeken te bundelen om zo tot een beter bewijs voor werkzaamheid en veiligheid van een behandeling te komen. In de wereld van evidence-based medicine is het een van de pilaren waarop behandelrichtlijnen worden gebaseerd. Een meta-analyse is daarmee een krachtig hulpmiddel, maar kan ook lastig te interpreteren zijn.

In deze workshop behandelen we aan de hand van recente voorbeelden hoe een meta-analyse in elkaar zit en waar u op moet letten bij het interpreteren van de uitkomsten.

Na deze workshop weet u:

  • wat de stappen in het uitvoeren van een meta-analyse zijn;
  • wat publicatiebias is en hoe dit onderzocht kan worden;
  • hoe in een meta-analyse de uitkomsten van verschillende RCTs kunnen worden samengevoegd;
  • wat de verschillende uitkomstmaten zijn die in een meta-analyse worden gebruikt.

 

Sprekers

Dr. H. (Hans) Mulder

Dr. H. Mulder Hoofdredacteur en wetenschappelijk directeur van Psyfar Dr. Hans Mulder (1973) is werkzaam als ziekenhuisapotheker en hoofd van de afdeling klinische farmacie van het Wilhelmina Ziekenhuis in Assen. Daarnaast is Mulder...

Dr.mr. C.H. (Christiaan) Vinkers

Christiaan Vinkers studeerde farmacie (2005), rechten (2009) en geneeskunde (2009) aan de Universiteit Utrecht. In 2009 promoveerde hij cum laude op fundamenteel wetenschappelijk onderzoek naar stress en GABA. Na zijn specialisatie is hij in 2014...

Dr. H.P. (Harm-Pieter) Spaans

Harm-Pieter Spaans is werkzaam bij Parnassia in Den Haag als (ouderen) psychiater. Sinds 2006 past hij chrono-therapeutische beginselen, melatonine en lichttherapie toe in de klinische en poliklinische patiëntenzorg, met name bij...

prof. dr. R.W. (Ralph) Kupka

Ralph Kupka (1957) is hoogleraar bipolaire stoornissen bij het VU Medisch Centrum in Amsterdam, en psychiater bij de academische werkplaats bipolaire stoornissen van GGZinGeest in Amsterdam en Hoofddorp. Daarnaast is hij verbonden aan het TOP-ggz...

Dr. H.G. (Eric) Ruhé

Eric Ruhe is psychiater en onderzoeker die zich in de afgelopen jaren heeft gespecialiseerd in recidivering en therapieresistentie van unipolaire depressie. Hij is een ervaren clinicus en de vragen die in zijn onderzoek aan bod komen, komen voort...

Dr. M.C.M. (Marijke) Gordijn

Marijke Gordijn is chronobioloog en werkzaam als directeur en wetenschapper in haar eigen bedrijf Chrono@Work. Tevens is zij gastmedewerkder bij de afdeling Chronobiologie van de Rijksuniversiteit Groningen en werkt zij nauw samen met de...

Dr. R.M. (Rob) Kok

Rob Kok heeft zijn psychiatrieopleiding gevolgd in het Haags-Leids Opleidingsconsortium Psychiatrie (1990-1994). Hij is sinds september 2008 werkzaam als psychiater in de divisie ouderen van Parnassia. Hij is verantwoordelijk voor de opleiding...

V.W. (Mori) van den Bergh

Mori van den Bergh is kinder- en jeugdpsychiater. Op dit moment werkt zij als kinderpsychiater bij de zorglijn Infants van Karakter in Nijmegen, waar voor kinderen van 0 tot 6 jaar topklinische diagnostiek en behandeling wordt geboden. Eerder...

Dr. R. (Roos) van Westrhenen

Dr. Roos van Westrhenen werd opgeleid als psychiater op het AMC (2013) en als klinisch farmacoloog op het Antonie van Leeuwenhoek ZH (2011). In 2005 promoveerde zij bij de afdeling Nefrologie van het AMC op peritoneale dialyse. Vanaf 2013 werkt...

Dr. A. (Arne) Risselada

ziekenhuisapotheker- epidemioloog, Wilhelmina Ziekenhuis Assen Dr. Arne Risselada (1976) studeerde van 1995-2002 farmacie aan de Rijksuniversiteit Groningen. Daarna werkte hij als ziekenhuisapotheker in opleiding op de afdeling Klinische...

Drs. W.J.C. (Wim) Verbeeck

Wim Verbeeck is psychiater in het Vincent van Gogh Instituut, circuit ADHD en Autisme te Venray. Daarnaast is hij klinisch farmacoloog i.o. bij het Radboud UMC, afdeling farmacologie en toxiocologie. 

dr. E.R. (Rob) Heerdink

Dr. E.R. Heerdink is apotheker en farmaco-epidemioloog aan het Instituut Farmaco-epidemiologie en Farmacotherapie van de Faculteit Farmaceutische Wetenschappen van de Universiteit Utrecht

drs. R.J. (Ruurd) van Woersem

Ruurd van Woersem is cardioloog bij Stichting Cardiologie Amsterdam en coordinerend cardioloog bij hartrevalidatie Capri-Bronovo. van 1987 tot 2013 was hij werkzaam als cardioloog in het BovenIJ ziekenhuis.

Locatie

www.flint.nl
Flint, Amersfoort
Conickstraat 60
3811 WK
Amersfoort
Inschrijven